Terug naar blogs

23 november 2023

Het niet ‘winterklaar’ maken van de tuin, een waardevolle bijdrage……..

10

min

Eefs-atelier-blog-hero-image

In november kan je nog genoeg doen in je tuin. Tussen de buien door, want het heeft toch wel erg veel geregend de afgelopen weken. Vroeger maakte men de tuin ‘winterklaar’. Uitgebloeide bloemen, planten en heesters werden gesnoeid, alles netjes aangeharkt, zodat je stukken zwart grond zag. De bladeren en de takken werden weg gegooid, het gras kort gemaaid. Misschien wel netjes, maar niet natuurvriendelijk. Het winterklaar maken van de tuin anno 2023 is een eenvoudig klusje. En maar beter zo. Hoe minder we snoeien, hoe meer we laten liggen op de bodem, des te meer helpen wij de dieren én de planten de winter door.

Wat kan je doen

De meeste uitgebloeide planten, kan je gewoon laten staan. Buiten dat het een heel mooi beeld geeft als de rijp er overheen komt, helpt het de vogels en insecten enorm. De zaden van de uitgebloeide knoppen vinden de vogels heerlijk en insecten overwinteren graag tussen en in de stengels. Deze uitgebloeide planten, kan je in de voorjaar afknippen en lopen dan opnieuw uit. Bovendien hebben veel planten holle stengels. Heb je deze voor de winter afgeknipt, dan kan de plant bevriezen door het regenwater dat erin is blijven staan.

Gooi de afgevallen bladeren van de bomen en struiken niet weg!. Deze kan je uitstekend gebruiken tussen je borders. Het bodemleven wordt hierdoor verrijkt. ‘Het bladgoud voor de grond’, wordt het ook wel eens genoemd. Het blad wordt omgezet in rijke compost door de wormen, bodemdiertjes en organismen. Deze afgevallen bladeren geven ook een goede beschermlaag tegen de kou, vorst en wind. Niet alleen voor je planten is dit goed, maar ook voor de insecten en de kleine zoogdieren (padden, salamanders, egels). Egels zoeken hun winterverblijf in een tuin die niet al te netjes is, tussen de bladeren, takken en planten.

Denk extra aan de dieren in de tuin. Hang nestkasten op. Vul waterbakken en hang voer op voor de vogels. Laat de rommelige hoekjes de rommelige hoekjes of maak eens een egelhuis. Vergeet niet om doorgangen te maken, zodat de egels van de ene tuin naar de andere kunnen gaan en niet op straat hoeven te lopen.

Heb je takken of boomstammetjes na het snoeien? Stapel ze in de tuin of maak met de takken een takkenril. Dit kan het hele jaar door. Sommige bomen en heesters, moeten immers gesnoeid worden. Een takkenril is een afscheiding/wal met gestapelde takken. Deze stapel je tussen paaltjes die in de grond staan. Het is heel gemakkelijk deze ergens te maken in je tuin en het hoeft niet groot te zijn. Door deze gestapelde takken ontstaat er nest-, schuilgelegenheid en voedsel voor vogels, insecten, amfibieën en egels. Ook paddenstoelen, varens en plantensoorten gedijen er goed.

Laat de bessen en vruchten hangen aan bomen en heesters of laat ze liggen op de grond. Wij hebben een Pyrus nivalis (Sneeuwpeer) boom in de tuin staan. Hieraan ontelbaar veel kleine sierpeertjes. Ook de afgevallen peertjes laten wij liggen. De merels zijn er dol op.

Wij kunnen door het niet winterklaar maken van onze tuinen, een waardevolle bijdrage leveren aan het vergroten van de biodiversiteit en alle beetjes helpen om dit te vergroten.

Misschien moet er voor het woord winterklaar maken een ander woord bedacht worden, anno nu, maar uiteindelijk weten we allemaal wat ermee bedoeld wordt. Het grappige is dat Koot en de Bie, als Jacobse en van Es, in 1979 de bedenkers zijn van “de tuin winterklaar maken”. Een humoristische grap, die nu ruim 40 jaar later, nog steeds gebruikt wordt en een serieus begrip is.

Na het niet winterklaar maken, hebben we tijd over ……..

En er is wel degelijk wat tuinwerk te doen in het najaar als voorbereiding op de naderende winter. Zelf had ik veel eenjarige zomerbloemen gezaaid. Hiervan heb ik wat droge bloemknoppen verzameld en bewaar deze binnenshuis in papieren zakken. Als het voorjaar weer nadert, haal ik ze tevoorschijn en maak de meeste zaden schoon. Leuk om ook wat zakjes bloemenzaden aan anderen te geven. De stengels van deze uitgebloeide eenjarige knip ik klein en strooi deze in de borders of ze gaan in de compostbak.

Zelf zet ik ieder jaar, nét voor de winter, verschillende soorten pootknoflook. Met prachtige namen als Morado de Pedronera. Een spiraal knoflook met een hoog gehalte aan allicine. Knoflook met allicine, ondersteunt hart en bloedvaten en draagt bij aan het immuunsysteem. Ook kan het helpen bij een hoog cholesterol. Een gezonde hardneck garlic dus. Er zijn zoveel lekkere, mooie en bijzondere soorten te verkrijgen. Knoflook heeft de kou nodig. Super gemakkelijk om te doen en het resultaat mag er zijn. Knoflook is prima winterhard en hebben amper verzorging nodig. De geplante tenen knoflook lopen nog net voor de winter uit en krijgen al loof. Dan stopt de groei even en vanaf ongeveer februari beginnen de jonge planten weer te groeien. De oogst valt rond midden zomer, als het loof droog en dor is. Deze vlecht ik en hang ze onder de veranda. Klaar om gebruikt te worden. Er zijn ook vroegere soorten knoflook verkrijgbaar. Knoflook houdt niet van teveel nattigheid en niet van te veel bemesting. Ik plant ze in verhoogde bakken in de moestuin, ideaal. De opbrengst is ieder jaar weer fantastisch. 1 teentje wordt 1 bol. Je kan knoflook ook prima in een bak of bloempot kweken.

Als het niet vriest, kan je tot half december ook, de in het voorjaar bloeiende bloembollen, poten. Ook een bloembol heeft de kou van de winter nodig. Omdat de planten rond februari nog in winterslaap zijn, kan je kiezen voor vroege bloembollen. Dit om de vroege bijen en hommels in het voorjaar te helpen. Na het overwinteren, hebben de bijen en hommels al vroeg in het voorjaar nectar en stuifmeel nodig om aan te sterken en zich klaar te maken voor het seizoen. De krokus is zo’n vroege bloeier en zorgt niet alleen voor kleur, maar helpt de bijen en hommels met een goede start.

Ook verwilderingsbollen kunnen nu de grond in. Zoals bijvoorbeeld (Krokus), Sneeuwklokjes, Winterakoniet, Kievietsbloem, blauwe druifjes, sneeuwroem, kleinbloemige narcissen en Sterhyacint. Verwilderingsbollen zijn bollen die in het voorjaar bloeien. Ze hebben wat kleinere bloemen en je kan ze gewoon in de grond laten zitten. Deze vermeerderen / verwilderen zelf.

Een leuke is de allium sphaerocephalon oftewel trommelstokjes. Deze sierui bloeit laat in het voorjaar en soms wel door tot in de zomer met een eivormige bloem. Die eerst groen van kleur is en langzaam verkleurd naar een diep paarse kleur. De bloem staat op een stevige steel en is ongeveer 70 cm hoog. In grote groepen bij elkaar in een border komt deze bloem goed tot zijn recht. De trommelstokjes staan graag in de zon en half schaduw. Ze verwilderen in de loop der jaren en staan goed op de vaas.

Ook de grotere bloembollen zoals de prachtige tulpen, narcissen en de Alliums (sieruien) kunnen nu gepoot worden.

Ook leuk om wat potten te vullen met voorjaarsbollen en deze dicht bij huis te zetten. Je kan er, om het wat leuker uit te laten zien, mos op leggen of winterviooltjes in zetten. Als het voorjaar wordt, komen de bollen vanzelf uit.

Het klinkt gek, maar er kan nu ook gezaaid worden. Zelfs eenjarige bloemen. Sommige bomen, heesters, groenten, vaste planten en eenjarige bloemen behoren tot de groep Koudekiemers. Dit zijn zaden die pas wakker worden (kiemen) in het voorjaar, als ze een koude periode hebben ervaren, de winter. Zaaien als het niet vriest. Dit kan in de volle grond of in een koude kas. Koudekiemers zijn onder andere, Bieslook, Juffertje in het groen, Verbena (ijzerhard), eenjarige klaproos, sier- of reukerwt (Lathyrus), korenbloem, dropplant en stokroos bijvoorbeeld. Dus altijd even opzoeken of het een koudekiemer is ja of nee.

Een ideale tijd is nu

Om de zaailingen in je tuin bij elkaar te zetten. Vingerhoedskruid, Verbena, Juffertje in het groen, Vergeet me nietjes, Prikneus. Hebben zich bij ons in de tuin flink uitgezaaid en staan overal in en tussen.

Om planten, heesters en kleine bomen te verzetten of planten te delen. Heb je een plant eruit gehaald en weet je nu niet waar je deze wilt zetten, poot deze in een ruime pot met goede aarde. Vergeet niet om water te geven. Een plant in pot (container) kan je het hele jaar door in de tuin poten, omdat het een eigen goed gevormd wortelgestel heeft. Natuurlijk zonder de pot planten.

Om eens goed te kijken naar je tuin wat je mist nu de bladeren van de meeste heesters en bomen is afgevallen en de borders redelijk kaal zijn. Zorg voor een groen geraamte in je tuin, zodat er in de wintermaanden ook wat te zien valt. Ook zal je hierdoor meer vogels aantrekken.

Clematis Armandii Apple Blossom

Na al dit winterpracht, kan je in het voorjaar weer genieten van de bollen die je nu in het najaar gepoot hebt. Rest mij nog te zeggen: ”vergeet de regenton(nen) niet leeg te laten lopen en, als het nodig is, de buitenkraan af te sluiten”. Maar het allerbelangrijkste, een heel mooi en bijzonder seizoen toegewenst.

Oh ja, zie jij de egel doorgang op de grote foto met bank?

Heel veel groetjes Eef

2 reacties op “Het niet ‘winterklaar’ maken van de tuin, een waardevolle bijdrage……..”

  1. Avatar Yvonne heijmink schreef:

    Prachtig verhaal met veel goeie en nuttige tips! Dank, voor jou ook een mooi seizoen gewenst.

    Lieve tuin groet van je zusdin XXX

    • Evelien V Evelien V schreef:

      Wat lief, dank je wel!. Leuk om te horen dat er nuttige tips in staan. Ook voor iemand die zelf al veel tuiniert en al veel kennis heeft over het groen en doen in de tuin. Daar ben ik heel blij mee. We gaan er samen een mooi seizoen van maken en vol verwachting klopt ons hart en kijken we weer uit naar het voorjaar. Dan gaat het voor ons weer los, hihi. Heerlijk! Hele lieve tuingroeten terug xxx

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *